Kansen voor een krimpend platteland
Advies over de gevolgen van bevolkingsdaling voor het platteland
inhoudsopgave
reactie ministerie
reacties
persbericht
bestel advies
download advies
adviezen 2009
7. Stuur op kansen voor ruimtelijke kwaliteit!
Bevolkingskrimp heeft ook ruimtelijke gevolgen. De veronderstelling is dat het cultuurlandschap onder invloed van krimp uiteindelijk net zo hard zal veranderen als onder invloed van (stedelijke) groei (Kolen, 2008). De ruimtevraag zal het sterkste terugvallen in die regio's waar de teruggang van de beroepsbevolking het grootst is. Dit leidt tot een dalende vraag naar bedrijfslocaties en –ruimte, bedrijventerreinen en kantoorruimte en een versterkte daling van de werkgelegenheid. Anderzijds is het niet vanzelfsprekend dat bevolkingskrimp de druk op het natuur- en cultuurlandschap zal verlichten. Nieuwe ontwikkelingen in vrijetijdsindustrie, landbouw, waterbeheer en wooncultuur zullen vragen om een ruimtelijke herinrichting van het buitengebied waarbij ook het plattelandskarakter als zodanig in het geding is. Krimp maakt ruimte voor recreatie en toerisme maar ook voor werklandschappen en landschappen waarin wonen, werken en recreëren elkaar in evenwicht houden.
De structurele bevolkingsdaling moet volgens de raad in het landelijk beleid tot een aanpassing in het denken over ruimtelijke claims leiden. In gebieden die te maken krijgen met bevolkingsdaling kan er grond en ruimte vrijkomen. Deze grond zou kunnen worden benut voor groene beleidsdoelen zoals natuur, recreatie en/of duurzame landbouw. De roep om een moratorium op uitbreiding van bedrijventerreinen krijgt met de structurele bevolkingsdaling een nieuw perspectief. Gemeenten en provincies kunnen in overweging nemen juist in de nieuwe onderdruk-gebieden te investeren in groene beleidsopgaven zoals in het ILG (Investeringsbudget Landelijk Gebied) zijn afgesproken. In zijn Position Paper over Demografische Krimp stelt de VNG: “Juist de (krimpende) plattelandsgemeenten moeten worden ondersteund in het benutten van kansen voor het uitbreiden van ecologische waarden.”
Naast kansen voor nieuwe ontwikkelingen moet er aandacht blijven voor de kwaliteit van de reeds bestaande groene ruimte, het landschap, de natuur en de recreatiemogelijkheden. Niet alleen voor de bewoners maar ook om de gebieden aantrekkelijk te houden voor bezoekers. Creatieve vormen van samenwerking en financiering moeten daarbij gezocht worden, waarbij de vraag centraal staat hoe de (groene) ruimte in krimpgebieden in kwaliteit kan verbeteren.
Het ministerie van LNV zou (in samenwerking met het ministerie van VROM) een meerjarig ontwikkelingstraject kunnen starten, gericht op het benutten van kansen die bevolkingsdaling kan bieden voor verbetering van de kwaliteit van de groene ruimte.